Τα τελευταία χρόνια, η αξιολόγηση εκπαιδευτικών έχει επανέλθει δυναμικά στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης. Με όχημα το θεσμικό πλαίσιο του Ν. 4823/2021, το Υπουργείο Παιδείας επιχειρεί μια συστηματική αποτίμηση του εκπαιδευτικού έργου. Ωστόσο, πίσω από τους τίτλους των μεταρρυθμίσεων, αναδύεται ένας έντονος προβληματισμός για το αν το σύστημα αυτό καταγράφει την πραγματικότητα ή αν παραμένει μια τυπική, γραφειοκρατική διαδικασία.
Αξιολόγηση εκπαιδευτικών: Η μονομερής εστίαση στο άτομο
Το ισχύον σύστημα δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ατομική απόδοση του δασκάλου και του καθηγητή, εξετάζοντας τη διδακτική μεθοδολογία και την υπηρεσιακή συνέπεια. Αυτή η προσέγγιση όμως κινδυνεύει να απομονώσει τον εκπαιδευτικό από το περιβάλλον του.
Η ποιότητα της εκπαίδευσης δεν είναι μια «μονοπαραγοντική» εξίσωση. Όπως στις Αρχές Οικονομικής Θεωρίας το αποτέλεσμα εξαρτάται από τη γη, το κεφάλαιο και την εργασία, έτσι και στο σχολείο η απόδοση συνδιαμορφώνεται από:
-
Τις υποδομές της σχολικής μονάδας.
-
Τις κοινωνικοοικονομικές συνθήκες των μαθητών.
-
Τους διαθέσιμους πόρους και τη διοικητική υποστήριξη.
Οι πραγματικές συνθήκες της σχολικής ζωής και η αξιολόγηση εκπαιδευτικών
Για να είναι δίκαιη η αξιολόγηση εκπαιδευτικών, πρέπει να λαμβάνει υπόψη την καθημερινότητα των λειτουργών της ενημέρωσης. Οι εκπαιδευτικοί σήμερα λειτουργούν υπό καθεστώς πίεσης:
-
Οικονομικές και Γεωγραφικές Πιέσεις: Οι συνεχείς μετακινήσεις και το αυξημένο κόστος καυσίμων μειώνουν το πραγματικό εισόδημα, ενώ τοπικές ιδιαιτερότητες (π.χ. η πρόσφατη ζωονόσος στη Λέσβο ή οι απεργίες στα καύσιμα) δυσχεραίνουν την «υπηρεσιακή συνέπεια».
-
Ελλείψεις Υποδομών: Πολλά σχολεία υστερούν σε τεχνολογικά μέσα ή λειτουργική υποστήριξη, παράγοντες που δεν ελέγχει ο εκπαιδευτικός, αλλά επηρεάζουν το τελικό αποτέλεσμα της διδασκαλίας.
-
Κοινωνικό Υπόβαθρο Μαθητών: Οι διαδοχικές κρίσεις έχουν επηρεάσει τα νοικοκυριά. Οι μαθητές μεταφέρουν στην τάξη τις δυσκολίες της οικογενειακής ζωής, απαιτώντας από τον εκπαιδευτικό ρόλους που υπερβαίνουν τη διδασκαλία.
Αξιολόγηση στελεχών και εκπαιδευτικών: Όρια και αντιφάσεις
Ένα κρίσιμο σημείο κριτικής αφορά το γεγονός ότι η αξιολόγηση εκπαιδευτικών εστιάζει συχνά σε «στιγμιαίες» αποτιμήσεις. Η επιστημονική επάρκεια και η παιδαγωγική συγκρότηση δεν μπορούν να κριθούν πλήρως μέσα από περιορισμένους δείκτες.
Επιπλέον, η επιλογή των στελεχών εκπαίδευσης βασίζεται σε τυπικά προσόντα που δεν εγγυώνται πάντα την αποτελεσματική διοίκηση μιας σχολικής μονάδας. Το αποτέλεσμα; Η διαδικασία κινδυνεύει να διολισθήσει σε μια τυπική καταγραφή, χάνοντας την ουσία της: τη βελτίωση της ποιότητας της μάθησης.
Συμπέρασμα: Προς μια δικαιότερη αξιολόγηση εκπαιδευτικών
Το ζητούμενο δεν είναι η κατάργηση της αξιολόγησης, αλλά η μετατροπή της σε ένα εργαλείο επαγγελματικής ανάπτυξης. Η μονομερής εστίαση στο άτομο πρέπει να δώσει τη θέση της σε μια ολοκληρωμένη αποτίμηση της σχολικής μονάδας ως σύνολο.
Μόνο αν το σύστημα συνυπολογίσει τις πραγματικές συνθήκες εργασίας και τις κοινωνικές ανισότητες, η αξιολόγηση εκπαιδευτικών θα πάψει να θεωρείται μηχανισμός ελέγχου και θα γίνει σύμμαχος στην ενίσχυση της δημόσιας παιδείας.
Χορηγούμενο
