Ποιος από εμάς δεν έχει ακούσει τη γιαγιά ή τη μητέρα του να ψιθυρίζει με ευλάβεια: «Άγιε μου Φανούριε, φανέρωσέ μου αυτό και εγώ θα σου φτιάξω μια Φανουρόπιτα»; Ο Άγιος Φανούριος έχει ταυτιστεί στη συνείδηση του ελληνικού λαού ως ο «μεγάλος ευρετής» χαμένων αντικειμένων, ανθρώπων, ακόμα και λύσεων σε δύσκολα προβλήματα.
Όμως, ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό στην εικονογραφία του κεντρίζει πάντα το ενδιαφέρον: Γιατί ο Άγιος Φανούριος κρατάει ένα κερί;
Ο συμβολισμός που έχει το αναμμένο κερί στην εικόνα του Αγίου Φανουρίου
Η απάντηση κρύβεται τόσο στην ονοματολογία όσο επίσης και στη λαϊκή ετυμολογία. Το όνομα του Αγίου συνδέεται άμεσα με το ρήμα «φαίνω», που σημαίνει φωτίζω και φανερώνω. Στις βυζαντινές εικόνες, ο Άγιος παρουσιάζεται ως ένας νεαρός στρατιωτικός που κρατά στο ένα χέρι τον Σταυρό και στο άλλο μια αναμμένη λαμπάδα ή κερί.
Αυτό το κερί στην εικόνα του Αγίου Φανουρίου συμβολίζει το φως που διώχνει το σκοτάδι της άγνοιας ή της απώλειας. Ο λαός πιστεύει ότι ο Άγιος «φέγγει» στον πιστό για να βρει τον σωστό δρόμο ή το αντικείμενο που αναζητά. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο Βασίλης Λαμνάτος, όταν κάποιος ευημερεί στη ζωή του, λέμε συχνά πως «του φέγγει ο Άγιος Φανούριος», αποδίδοντας στον Άγιο την ιδιότητα του πνευματικού μάντη.
Η εύρεση της εικόνας στη Ρόδο και η καθιέρωση της γιορτής
Η λατρεία του ξεκίνησε από τη Ρόδο τον 14ο αιώνα. Κατά τη διάρκεια ανασκαφών σε ερείπια αρχαίου ναού έξω από τα τείχη της πόλης, βρέθηκε μια άθικτη εικόνα. Ο τότε Μητροπολίτης Ρόδου, Νείλος, κατάφερε να διαβάσει την επιγραφή «Άγιος Φανούριος».
Η εικόνα απεικόνιζε έναν νεαρό στρατιώτη περιτριγυρισμένο από 12 σκηνές μαρτυρίου, κρατώντας πάντα τον σταυρό και τη λαμπάδα. Έκτοτε, η 27η Αυγούστου καθιερώθηκε ως η ημέρα εορτασμού του, με τη λατρεία του να εξαπλώνεται ταχύτατα στην Κρήτη, την Κύπρο και σε όλη την Ελλάδα.
Δείτε επίσης – Φανουρόπιτα: Η παραδοσιακή συνταγή και η σημασία της
Η ιστορία της φανουρόπιτας και η «αμαρτωλή» μητέρα του Αγίου
Πίσω από το έθιμο της φανουρόπιτας, κρύβεται μια συγκινητική και ιδιαίτερη παράδοση. Λέγεται πως η μητέρα του Αγίου ήταν μια γυναίκα σκληρή και άπονη, που φερόταν απάνθρωπα στους φτωχούς. Παρά τις προσπάθειες του γιου της και του Αρχαγγέλου Μιχαήλ να τη σώσουν από την κόλαση, η ίδια η κακία της την κράτησε εκεί.
Τότε, ο Άγιος Φανούριος παρακάλεσε τους πιστούς να μην προσφέρουν τίποτα στον ίδιο, αλλά να φτιάχνουν μια πίτα για την ανάπαυση της ψυχής της μητέρας του. Έτσι, όταν οι νοικοκυρές μοιράζουν τη φανουρόπιτα, ακούγεται η παραδοσιακή φράση: «Ο Θεός σχωρέστ’ τη μάνα του Αγίου Φανουρίου».
Τι ζητούν οι πιστοί να τους «φανερώσει» ο Άγιος;
Η δύναμη του Αγίου δεν περιορίζεται μόνο στα χαμένα κλειδιά ή αντικείμενα. Η λαϊκή παράδοση του αποδίδει ευρύτερες ιδιότητες:
-
Εύρεση συζύγου: Στην Κρήτη, την Κύπρο και τη Σκιάθο, οι ανύπαντρες κοπέλες τάζουν φανουρόπιτα για να τους «φανερώσει» ο Άγιος τον μελλοντικό τους γαμπρό.
-
Προφητικά όνειρα: Στη Φλώρινα, οι κοπέλες βάζουν ένα κομμάτι πίτας κάτω από το μαξιλάρι τους, ελπίζοντας σε ένα αποκαλυπτικό όνειρο.
-
Υγεία και εργασία: Πολλοί πιστοί ζητούν επίσης να τους φανερωθεί μια λύση σε επαγγελματικά ή προβλήματα υγείας που τους ταλανίζουν.
Χορηγούμενο
