Πολλές φορές χρησιμοποιούμε δάνεια από τα γαλλικά ή τα αγγλικά, θεωρώντας ότι δεν υπάρχει αντίστοιχη δική μας λέξη. Κι όμως, οι ελληνικές αποδόσεις ξένων λέξεων όχι μόνο υπάρχουν, αλλά είναι εξαιρετικά ακριβείς και ετυμολογικά πλούσιες. Ας δούμε μερικές από τις πιο συνηθισμένες λέξεις που λέμε κάθε μέρα και πώς θα έπρεπε να τις αποκαλούμε αν θέλαμε να είμαστε «γλωσσικά συνεπείς».
1. Ασανσέρ ή Ανελκυστήρας;
Η λέξη «ασανσέρ» είναι γαλλικής προέλευσης (ascenseur). Η επίσημη ελληνική της απόδοση είναι ο ανελκυστήρας. Προέρχεται από το ρήμα ανέλκω (τραβώ προς τα πάνω). Παρόμοια, το «τελεφερίκ» ονομάζεται επίσημα σχοινιοκίνητος σιδηρόδρομος.
2. Καλοριφέρ: Η θερμότητα έχει ελληνικό όνομα
Το γνωστό μας «καλοριφέρ» (calorifère) σημαίνει κυριολεκτικά «αυτό που φέρει τη θερμότητα». Η αντίστοιχη ελληνική λέξη είναι το θερμαντικό σώμα ή, πιο λόγια, το θερμοφόρο σύστημα.
3. Σάντουιτς: Το αγαπημένο μας… αμφίψωμο
Μπορεί να ακούγεται περίεργο, αλλά η λέξη σάντουιτς έχει μια υπέροχη ελληνική απόδοση: το αμφίψωμο. Η λέξη περιγράφει ακριβώς αυτό που είναι: δύο κομμάτια ψωμί που περιβάλλουν τη γέμιση. Αν και δεν το ζητάμε έτσι στον φούρνο, είναι μια από τις πιο ευρηματικές ελληνικές αποδόσεις ξένων λέξεων.
4. Πιστολάκι μαλλιών: Ο σύγχρονος «χειροανεμιστήρας»
Το πιστολάκι για τα μαλλιά ονομάζεται στην επίσημη ορολογία χειροκίνητος θερμοανεμιστήρας. Αν και ο όρος είναι τεχνικός, δείχνει πόσο περιγραφική μπορεί να γίνει η γλώσσα μας για να αποδώσει μια συσκευή.
5. Λάπτοπ: Ο υπολογιστής που… κάθεται στα γόνατα
Ενώ ο σταθερός υπολογιστής είναι ο ηλεκτρονικός υπολογιστής, το λάπτοπ (laptop) αποδίδεται στα ελληνικά ως φορητός υπολογιστής. Η λέξη laptop στα αγγλικά προκύπτει από το lap (γόνατα) και το top (πάνω), δηλαδή ο υπολογιστής που ακουμπάμε στα γόνατά μας.
Γιατί οι ελληνικές αποδόσεις ξένων λέξεων είναι σημαντικές;
Η χρήση αυτών των όρων δεν είναι μόνο θέμα «καθαρολογίας». Μας βοηθά να κατανοήσουμε τη λειτουργία των πραγμάτων γύρω μας μέσα από την ετυμολογία. Η ελληνική γλώσσα έχει την ικανότητα να πλάθει λέξεις για κάθε νέα τεχνολογία, διατηρώντας τη ζωντάνια και την ιστορικότητά της.
Χορηγούμενο