Η πανδημία λειτούργησε ως επιταχυντής για πολλές τεχνολογικές εξελίξεις, άφησε όμως πίσω της μια ανησυχητική κληρονομιά: τον σχεδόν διπλασιασμό των ποσοστών σοβαρής εξάρτησης από το διαδίκτυο. Το φαινόμενο δεν περιορίζεται πλέον μόνο στους εφήβους, αλλά αγγίζει πια και παιδιά της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, δημιουργώντας ένα εκρηκτικό κοκτέιλ ψυχικών και σωματικών επιπτώσεων.
Η Βιολογία της Εξάρτησης: Ένας Εγκέφαλος σε «Ομηρία»
Σύμφωνα με την Άρτεμη Τσίτσικα, Καθηγήτρια ΕΚΠΑ και Εθνική Εκπρόσωπο της UNESCO, ο εθισμός στο διαδίκτυο δεν είναι μια απλή «κακή συνήθεια». Λειτουργεί με τους ίδιους μηχανισμούς όπως κάθε άλλη εξάρτηση:
-
Χημική Απόκριση: Ο εγκέφαλος πλημμυρίζει από ντοπαμίνη και σεροτονίνη (ουσίες ευχαρίστησης), ενώ παράλληλα εκκρίνει κορτιζόλη και νορ-αδρεναλίνη, κρατώντας το παιδί σε μια κατάσταση διαρκούς εγρήγορσης.
-
Σύστημα Ανταμοιβής: Δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος όπου το παιδί αναζητά την επόμενη «ψηφιακή δόση» για να νιώσει ικανοποίηση, ακόμα και χωρίς τη χρήση ουσιών.
Οι Επιπτώσεις στην Καθημερινότητα
Η «ψηφιακή ανηλικότητα», όπως χαρακτηριστικά ονομάζεται, συνοδεύεται από σοβαρά συμπτώματα που αλλοιώνουν την ποιότητα ζωής:
-
Σωματική Υγεία: Καταγράφεται κατακόρυφη αύξηση της παιδικής παχυσαρκίας λόγω ακινησίας και κακής διατροφής, καθώς και σοβαρές διαταραχές ύπνου.
-
Κοινωνική Απομόνωση: Οι φυσικές σχέσεις αντικαθίστανται από ψηφιακές, ενώ οι μαθησιακές επιδόσεις κατακρημνίζονται, οδηγώντας σε ακραίες περιπτώσεις ακόμα και σε εγκατάλειψη του σχολείου.
-
Ψυχολογική Ευαλωτότητα: Παιδιά με ΔΕΠΥ, αυτισμό ή χαμηλές κοινωνικές δεξιότητες είναι πιο επιρρεπή στο να «χαθούν» στον ψηφιακό κόσμο.
Είναι η Νομοθεσία η Λύση;
Η συζήτηση για την απαγόρευση των κοινωνικών δικτύων κάτω των 15 ετών επανέρχεται δυναμικά. Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν: Οι νόμοι από μόνοι τους δεν αρκούν. Χρειάζεται μια ολιστική προσέγγιση, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη και τα ψηφιακά εργαλεία προσφέρουν πλέον εύκολες αλλά συχνά απομονωτικές απαντήσεις στα υπαρξιακά ερωτήματα των νέων.
“Χρειάζεται ένα ολόκληρο χωριό για να μεγαλώσει ένα παιδί”, τονίζει η κ. Τσίτσικα, υπογραμμίζοντας τη σημασία της συνεργασίας όλων των φορέων.
| Φορέας | Ρόλος & Ευθύνη |
| Γονείς | Πρότυπα συμπεριφοράς και ουσιαστική παρουσία στην καθημερινότητα. |
| Σχολείο | Καλλιέργεια δεξιοτήτων ζωής και κριτικής σκέψης (πέρα από την ύλη). |
| Κράτος | Δημιουργία Κέντρων Ευεξίας και Ακαδημιών Γονέων. |
| ΜΜΕ | Υπεύθυνη ενημέρωση και αποφυγή εντυπωσιασμών. |
Προς μια Υγιή Ψηφιακή Παιδεία
Η λύση βρίσκεται στην ενδυνάμωση και όχι μόνο στον περιορισμό. Στο πλαίσιο αυτό, το ΕΚΠΑ, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Παιδείας και της UNESCO, διοργανώνει σημαντικές δράσεις τις επόμενες ημέρες:
-
16η Εκδήλωση Ψηφιακής Παιδείας: «Το ταξίδι του Αριάδνη συνεχίζεται…»
-
9ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός “Hackathon SELMA”: Εστίαση στην ορθή χρήση της τεχνολογίας.
Η υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας που αναμένεται, στοχεύει στη θωράκιση των παιδιών μας ώστε να αποτελέσουν μια λειτουργική και ευτυχισμένη γενιά, ικανή να χρησιμοποιεί την τεχνολογία ως εργαλείο και όχι ως δεσμό.
Χορηγούμενο
