Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ: Το “μυστικό” για τον Μέγα Αλέξανδρο και τη Βεργίνα που πήρε μαζί της

Η εμβληματική βυζαντινολόγος Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, μια προσωπικότητα που σφράγισε τα γράμματα και τον πολιτισμό, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 99 ετών. Ωστόσο, άφησε πίσω της μια πνευματική παρακαταθήκη που προκαλεί τριγμούς στην παραδοσιακή αρχαιολογία: την πεποίθησή της ότι ο Μέγας Αλέξανδρος βρίσκεται στη Βεργίνα.

Ενώ η επικρατούσα επιστημονική άποψη ταυτίζει τον βασιλικό τάφο με τον Φίλιππο Β’, η Αρβελέρ, με το κύρος και τη διορατικότητά της, επέμενε μέχρι τέλους πως ο ένοικος του μνημείου είναι ο κορυφαίος Μακεδόνας στρατηλάτης.

Γιατί η Αρβελέρ πίστευε ότι ο Μέγας Αλέξανδρος είναι θαμμένος στη Βεργίνα

Η ίδια δεν εξέφραζε απλώς μια διαίσθηση, αλλά μια βαθιά μελετημένη θέση. Σε συνεντεύξεις της στα «Τετράδια Πολιτισμού», η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ είχε δηλώσει χαρακτηριστικά: «Εγώ νομίζω ότι είναι το μόνο πραγματικό, μεγάλο πράγμα που έχω κάνει. Τόσο σίγουρη είμαι».

Για να στηρίξει τη θεωρία πως ο Μέγας Αλέξανδρος και η Βεργίνα συνδέονται άρρηκτα, παρέθετε έξι ακλόνητα, κατά την ίδια, στοιχεία:

1. Το ελεφαντοστέινο ομοίωμα: Η παρουσία της μορφής του Αλεξάνδρου σε περίοπτη θέση.

2. Η κυνηγετική ζωφόρος: Μια παράσταση που απεικονίζει γεγονότα που είχαν ήδη συμβεί κατά τη διάρκεια της εκστρατείας στην Ασία.

3. Η τελευταία επιθυμία: Η καταγεγραμμένη πρόθεση του Αλεξάνδρου να επιστρέψει και να ταφεί στην πατρίδα του.

4. Το χρονικό κενό: Η περίοδος που μεσολάβησε από τον θάνατό του μέχρι την κατασκευή του τελικού μαυσωλείου.

5. Τα σωματικά χαρακτηριστικά: Το ύψος του σκελετού που βρέθηκε, το οποίο προσιδιάζει περισσότερο στον Αλέξανδρο παρά στον πατέρα του.

6. Ο αιγυπτιακός χουντίτης: Η ανεύρεση ενός σπάνιου ορυκτού από την Αίγυπτο μέσα στον τάφο, περιοχή που κατέκτησε και λάτρεψε ο στρατηλάτης.

Ο μύθος της γοργόνας Θεσσαλονίκης: Η Ιστορία της αδελφής του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Η σύγκρουση με τους αρχαιολόγους για τον τάφο στη Βεργίνα

Παρά την επιδραστικότητα της προσωπικότητάς της, η επίσημη αρχαιολογική κοινότητα διατηρεί τις επιφυλάξεις της. Η Αρβελέρ, όμως, δεν δίστασε να ασκήσει κριτική, αφήνοντας να εννοηθεί πως η άρνηση αποδοχής της θεωρίας της ίσως κρύβει μια δυσκαμψία του κατεστημένου.

Όταν ρωτήθηκε γιατί οι ειδικοί δεν ασπάζονται τα επιχειρήματά της, η απάντησή της ήταν αφοπλιστική: «Δεν επιτρέπεται επί 50 χρόνια οι Έλληνες αρχαιολόγοι να έχουν τον Αλέξανδρο μπροστά τους και να μην το έχουν κοιτάξει ποτέ». Η ίδια απέδιδε αυτή τη στάση στον φόβο της παραδοχής μιας διαχρονικής ερμηνευτικής αστοχίας.

Μέγας Αλέξανδρος: Τι κρύβει η άμαξα που μετέφερε τη σορό του;

Η δικαίωση που περίμενε η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ

Η σπουδαία ακαδημαϊκός γνώριζε ότι οι ριζοσπαστικές ιδέες χρειάζονται χρόνο. Πίστευε ακράδαντα ότι η αλήθεια για τον Μέγα Αλέξανδρο και τη Βεργίνα θα λάμψει όταν μια νέα γενιά επιστημόνων, απαλλαγμένη από τις προκαταλήψεις του παρελθόντος, εξετάσει τα δεδομένα από μηδενική βάση.

“Όταν έρθει η επόμενη γενιά αρχαιολόγων… και όταν εγώ δεν θα είμαι πια στη ζωή, τότε θα δικαιωθώ”, είχε προβλέψει με νόημα.

Η αποχώρηση της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ αφήνει ένα κενό, αλλά και μια ανοιχτή πρόκληση για την ιστορική έρευνα. Το ερώτημα παραμένει: Είναι δυνατόν ο μεγαλύτερος στρατηλάτης της ιστορίας να αναπαύεται τελικά στο χώμα της Μακεδονίας;