Φυματίωση: Συναγερμός για την απότομη άνοδο των κρουσμάτων στην Ελλάδα – Τι κρύβεται πίσω από την αναζωπύρωση;

Σημαντική αύξηση παρουσιάζει η φυματίωση στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, με τα κρούσματα να έχουν υπερδιπλασιαστεί μέσα σε μόλις δύο έτη. Σύμφωνα με έκθεση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Ελέγχου Λοιμώξεων (ECDC). Ενώ στην Ευρώπη γενικά η νόσος εμφανίζει πτωτική τάση από το 2019, στην Ελλάδα, την Κύπρο, τη Σλοβακία και την Ισλανδία καταγράφηκε αύξηση των κρουσμάτων κατά 1-3% το 2023 σε σύγκριση με το 2022.

87% αυτών των περιστατικών ήταν μεταδοτικής μορφής

Μετά την απότομη μείωση στα 206 περιστατικά το 2021 λόγω των περιοριστικών μέτρων της πανδημίας, η αύξηση των κρουσμάτων επιταχύνθηκε, φτάνοντας τα 320 το 2022 και τα 493 το 2023. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του ΕΟΔΥ. Ανησυχητικό είναι ότι το 87% αυτών των περιστατικών ήταν μεταδοτικής μορφής. Καθώς η νόσος εντοπίστηκε στους πνεύμονες, και σε μεγάλο ποσοστό αυτών υπήρχε κοιλότητα, ένδειξη προχωρημένης νόσου και υψηλής μεταδοτικότητας, που υποδηλώνει καθυστερημένη πρόσβαση σε ιατρική φροντίδα.

Θετικό στοιχείο είναι ότι στο 84% των περιπτώσεων, το βακτήριο της φυματίωσης ήταν ευαίσθητο στα βασικά αντιφυματικά φάρμακα. Ενώ σε 9 περιστατικά υπήρχε αντοχή σε ένα φάρμακο και σε 6 περιστατικά ανθεκτικότητα σε πολλά φάρμακα.

Παρά την αύξηση, η Ελλάδα παραμένει χώρα χαμηλής συχνότητας φυματίωσης σύμφωνα με τον ΠΟΥ (λιγότερα από 10 κρούσματα ανά 100.000 κατοίκους), με 4,71 κρούσματα ανά 100.000 πληθυσμού το 2023, σε σύγκριση με 8,6 στην Ευρώπη. Το 47% των κρουσμάτων αφορούσε Έλληνες και το 53% αλλοδαπούς. Μετά την πανδημία, παρατηρήθηκε αύξηση και στον ελληνικό πληθυσμό, κυρίως σε άτομα άνω των 65 ετών, συχνά άνω των 80, γεγονός που υποδηλώνει επανενεργοποίηση παλαιάς λοίμωξης.

Στους αλλοδαπούς από χώρες με υψηλή συχνότητα φυματίωσης, ο αριθμός των ενεργών κρουσμάτων αυξάνεται σταθερά την τελευταία δεκαετία. Με την πλειονότητα να αφορά νέους ανθρώπους, κυρίως εφήβους και νεαρούς ενήλικες (15-24 ετών). Σχεδόν οι μισοί αλλοδαποί ασθενείς προέρχονται από την Κεντρική και Νότια Ασία, ακολουθούν αυτοί από την Υποσαχάρια Αφρική και την Ανατολική Ευρώπη.

Από το σύνολο των κρουσμάτων, το 4,3% αφορούσε ανηλίκους. Συμπεριλαμβανομένων δύο βρεφών αλλοδαπών και δύο νηπίων Ρομά. Ένα σημαντικό ποσοστό (17%) αφορούσε άτομα που ζούσαν σε δομές μεταναστών και αστέγων. Καθώς φυλακές, γηροκομεία και στρατό.

Αύξηση στις σοβαρότερες μορφές φυματίωσης

Το 2023 σημειώθηκε αύξηση στις σοβαρότερες μορφές φυματίωσης. Όπως η προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος και η κεχροειδής μορφή, ιδίως σε νέους αλλοδαπούς. Τα περιστατικά εξωπνευμονικής φυματίωσης αφορούσαν κυρίως λεμφαδένες και οστά.

Στο 6,5% των κρουσμάτων το 2023 υπήρχε ιστορικό προηγούμενης φυματίωσης. Από το σύνολο των περιστατικών, ένα μικρό ποσοστό είχε θετικό HIV status. Ενώ για ένα σημαντικό αριθμό το HIV status ήταν άγνωστο. Η συλλοίμωξη φυματίωσης και HIV ήταν χαμηλή.