Το θαύμα με τις γιαγιάδες και τα εγγόνια: Η επιστήμη εξηγεί γιατί η αγάπη μεταξύ τους είναι πιο ισχυρή από τους γονείς και τι συμβαίνει στον εγκέφαλό τους

Είναι μια κοινή παραδοχή σε πολλές οικογένειες: οι παππούδες και ειδικά οι γιαγιάδες δείχνουν συχνά μια “αδυναμία” στα εγγόνια που ξεπερνά ακόμη και την τρυφερότητα που έδειξαν στα δικά τους παιδιά. Τώρα, μια πρωτοποριακή αμερικανική επιστημονική έρευνα έρχεται να επιβεβαιώσει αυτό το φαινόμενο, χρησιμοποιώντας για πρώτη φορά νευροεπιστημονικά δεδομένα και μαγνητικές τομογραφίες.

---

Τι αποκάλυψε η έρευνα για τη σχέση ανάμεσα σε γιαγιάδες και εγγόνια

Η μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Proceedings of Royal Society B, διεξήχθη από το Πανεπιστήμιο Έμορι στην Ατλάντα. Ο καθηγητής ανθρωπολογίας Τζέημς Ρίλινγκ και η ομάδα του εξέτασαν 50 γυναίκες, αναλύοντας την εγκεφαλική τους δραστηριότητα μέσω λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας (fMRI).

Οι συμμετέχουσες παρατηρούσαν φωτογραφίες των εγγονιών τους, των ενήλικων παιδιών τους και αγνώστων. Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: όταν οι γιαγιάδες έβλεπαν τα εγγόνια τους, ο εγκέφαλός τους “φωτιζόταν” σε περιοχές που σχετίζονται άμεσα με τη συναισθηματική ενσυναίσθηση.

---

Ο εγκέφαλος της γιαγιάς είναι «νευροβιολογικά προγραμματισμένος» για το εγγόνι

Σύμφωνα με τα ευρήματα, ο δεσμός που αναπτύσσουν οι γιαγιάδες και τα εγγόνια έχει βαθιές βιολογικές ρίζες. Η ενεργοποίηση του εγκεφάλου δείχνει ότι οι γιαγιάδες συμμερίζονται άμεσα την ψυχική κατάσταση του παιδιού. Αν το εγγόνι γελάει, η γιαγιά νιώθει την ίδια χαρά· αν κλαίει, βιώνει άμεσα τον πόνο ή το άγχος του.

«Αυτό δείχνει ότι οι γιαγιάδες είναι προσανατολισμένες στο να συμμερίζονται το συναίσθημα των εγγονιών τους σε πραγματικό χρόνο», εξηγεί ο δρ Ρίλινγκ.

Αυτή η άμεση συναισθηματική ταύτιση είναι συχνά πολύ πιο έντονη από την αντίδραση που έχουν οι γιαγιάδες όταν βλέπουν φωτογραφίες των δικών τους, ενήλικων πλέον, παιδιών.

---

Η διαφορά ανάμεσα σε συναισθηματική και νοητική ενσυναίσθηση

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της μελέτης είναι η διαφοροποίηση στον τρόπο που οι γιαγιάδες αντιλαμβάνονται τα παιδιά τους σε σχέση με τα εγγόνια τους.

• Με τα εγγόνια (Συναισθηματική Ενσυναίσθηση): Η γιαγιά “νιώθει” αυτό που νιώθει το παιδί. Είναι μια αυτόματη, ενστικτώδης αντίδραση.

• Με τα παιδιά (Νοητική Ενσυναίσθηση): Όταν οι γιαγιάδες έβλεπαν τα ενήλικα παιδιά τους, ενεργοποιούνταν περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την κατανόηση. Δηλαδή, προσπαθούσαν να “καταλάβουν” τι αισθάνεται το παιδί τους και γιατί, χωρίς όμως να ταυτίζονται συναισθηματικά με την ίδια ένταση.

---

Γιατί οι γιαγιάδες και τα εγγόνια συνδέονται τόσο βαθιά;

Η έρευνα υποδηλώνει ότι η εξέλιξη έχει προνοήσει ώστε οι γιαγιάδες να αποτελούν ένα κρίσιμο υποστηρικτικό δίχτυ για την ανατροφή των παιδιών. Σε σύγκριση μάλιστα με παλαιότερη έρευνα σε πατέρες, οι γιαγιάδες εμφάνισαν κατά μέσο όρο ισχυρότερη ενεργοποίηση στις περιοχές της ανταμοιβής και των κινήτρων.

Λεκτική βία: Πώς οι λέξεις των ενηλίκων αλλάζουν τη δομή του εγκεφάλου των παιδιών

Αυτή η νευροβιολογική ιδιαιτερότητα εξηγεί γιατί οι γονείς συχνά παραπονιούνται ότι οι δικοί τους γονείς είναι πολύ πιο δοτικοί και υπομονετικοί με τα εγγόνια απ’ ό,τι υπήρξαν ποτέ μαζί τους. Φαίνεται πως ο χρόνος και η βιολογία “μαλακώνουν” τον εγκέφαλο, δημιουργώντας μια μοναδική σχέση ανάμεσα σε γιαγιάδες και εγγόνια.