Γιατί στην Ελλάδα οδηγούμε δεξιά ενώ στην Αγγλία αριστερά; Η κληρονομιά του Ναπολέοντα και το «παράδοξο» των Σαμουράι

Σήμερα, το 65% του παγκόσμιου πληθυσμού οδηγεί στη δεξιά πλευρά του δρόμου, ανάμεσα στους οποίους και εμείς. Το υπόλοιπο 35%, με κύριους εκπροσώπους τη Μεγάλη Βρετανία, την Ινδία και την Ιαπωνία, επιμένει στην αριστερή πλευρά. Γιατί οδηγούμε δεξιά στην Ελλάδα και πώς προέκυψε αυτός ο παγκόσμιος διαχωρισμός; Η απάντηση δεν κρύβεται στη λογική ή την οδική ασφάλεια, αλλά σε πολεμιστές, αυτοκράτορες και μεσαιωνικές συνήθειες.

---

Ο Ναπολέων και η επιβολή της δεξιάς πλευράς στην Ευρώπη

Σύμφωνα με τον Δρ. David Rooney, πρώην επιμελητή του Μουσείου Επιστημών του Λονδίνου, ο χάρτης της οδήγησης είναι ένα «ιστορικό απομεινάρι». Η δεξιά πλευρά του δρόμου επικράτησε στις χώρες που κατέκτησε ο Ναπολέων Βοναπάρτης.

• Η Γαλλική Επανάσταση: Πριν την επανάσταση, οι αριστοκράτες στη Γαλλία κυκλοφορούσαν αριστερά με τις άμαξές τους, αναγκάζοντας τους φτωχούς να πηγαίνουν δεξιά. Μετά την πτώση της μοναρχίας, οι ευγενείς άρχισαν να κινούνται δεξιά για να «χαθούν» μέσα στο πλήθος και να γλιτώσουν τη λαιμητόμο.

• Στρατιωτική στρατηγική: Ο Ναπολέων καθιέρωσε τον κανόνα παντού. Ο λόγος ήταν πρακτικός: οι στρατιώτες του βάδιζαν δεξιά ώστε να έχουν το όπλο τους στο κέντρο του δρόμου, έτοιμο προς χρήση. Καθώς ο Γάλλος στρατηλάτης σάρωνε την Ευρώπη, επέβαλε την αλλαγή από τα αριστερά στα δεξιά.

---

Γιατί στην Αγγλία και την Ιαπωνία οδηγούν αριστερά;

Αν η Ευρώπη ακολούθησε τον Ναπολέοντα, η Μεγάλη Βρετανία παρέμεινε πιστή στην παράδοση. Το 1835, ψηφίστηκε νόμος που έκανε υποχρεωτική την οδήγηση στην αριστερή πλευρά, κάτι που μεταφέρθηκε σε όλες τις βρετανικές αποικίες.

Γιατί τα διπλώματα οδήγησης είναι ροζ;

Η περίπτωση των Σαμουράι στην Ιαπωνία

Το παράδοξο είναι η Ιαπωνία, η οποία δεν υπήρξε ποτέ αποικία της Βρετανίας. Εκεί, η αριστερή οδική κυκλοφορία οφείλεται στους Σαμουράι. Οι πολεμιστές φορούσαν την katana (το σπαθί τους) στην αριστερή πλευρά της μέσης τους. Αν περπατούσαν δεξιά, υπήρχε κίνδυνος να χτυπήσουν τα σπαθιά τους με κάποιον διερχόμενο, κάτι που θεωρούνταν μεγάλη προσβολή και οδηγούσε σε μονομαχίες.

Αργότερα, το 1872, οι Βρετανοί μηχανικοί που έχτισαν τους πρώτους σιδηροδρόμους στην Ιαπωνία, μετέφεραν την τεχνογνωσία και τους κανόνες της αριστερής κυκλοφορίας, οριστικοποιώντας τον νόμο.

---

Από τον Μεσαίωνα στο τιμόνι: Ο ρόλος των όπλων

Η επιλογή της πλευράς ξεκίνησε πολύ πριν τα αυτοκίνητα. Στον Μεσαίωνα, το ταξίδι ήταν επικίνδυνο. Οι άνθρωποι περπατούσαν αριστερά ώστε το «καλό» τους χέρι (το δεξί, για την πλειοψηφία) να βρίσκεται προς το κέντρο του δρόμου. Έτσι, μπορούσαν να τραβήξουν το ξίφος τους πιο γρήγορα απέναντι σε έναν ληστή. Επίσης, η ανάβαση στο άλογο γινόταν από τα αριστερά για να μην εμποδίζει το σπαθί, κάτι που ήταν ασφαλέστερο να γίνεται στην άκρη του δρόμου και όχι στη μέση.

---

Οι χώρες που άλλαξαν πλευρά και η περίπτωση της Σουηδίας

Παρά την ιστορία, η ανάγκη για διεθνή συνοχή οδήγησε πολλές χώρες σε αλλαγές. Η πιο χαρακτηριστική είναι η Σουηδία, η οποία μέχρι το 1967 οδηγούσε αριστερά. Στις 3 Σεπτεμβρίου εκείνου του έτους (γνωστή ως.. Dagen H), η χώρα άλλαξε πλευρά μέσα σε μία νύχτα για να ταυτιστεί με τους γείτονές της.

Αντίθετα, η Σαμόα το 2009 έκανε την αντίστροφη διαδρομή… Γύρισε από τα δεξιά στα αριστερά, για να μπορεί να εισάγει φθηνότερα μεταχειρισμένα αυτοκίνητα από Αυστραλία και Νέα Ζηλανδία.

Γυναίκες και αυτοκίνητο: Η αλήθεια πίσω από τα στερεότυπα

Συμπέρασμα

Είτε οδηγείτε στην Αθήνα είτε στο Λονδίνο, η πλευρά που επιλέγετε είναι το αποτέλεσμα αρχαίων μαχών και πολιτικών επιβολών. Το γιατί οδηγούμε δεξιά στην Ελλάδα είναι τελικά μια ιστορία που ξεκινά από το σπαθί των ιπποτών και καταλήγει στις κατακτήσεις του Ναπολέοντα.