Ελληνικές αποδόσεις ξένων λέξεων
Πολλές φορές χρησιμοποιούμε δάνεια από τα γαλλικά ή τα αγγλικά, θεωρώντας ότι δεν υπάρχει αντίστοιχη δική μας λέξη. Κι όμως, οι ελληνικές αποδόσεις ξένων λέξεων όχι μόνο υπάρχουν, αλλά είναι εξαιρετικά ακριβείς και ετυμολογικά πλούσιες. Ας δούμε μερικές από τις πιο συνηθισμένες λέξεις που λέμε κάθε μέρα και πώς θα έπρεπε να τις αποκαλούμε αν θέλαμε να είμαστε «γλωσσικά συνεπείς».
Η λέξη «ασανσέρ» είναι γαλλικής προέλευσης (ascenseur). Η επίσημη ελληνική της απόδοση είναι ο ανελκυστήρας. Προέρχεται από το ρήμα ανέλκω (τραβώ προς τα πάνω). Παρόμοια, το «τελεφερίκ» ονομάζεται επίσημα σχοινιοκίνητος σιδηρόδρομος.
Το γνωστό μας «καλοριφέρ» (calorifère) σημαίνει κυριολεκτικά «αυτό που φέρει τη θερμότητα». Η αντίστοιχη ελληνική λέξη είναι το θερμαντικό σώμα ή, πιο λόγια, το θερμοφόρο σύστημα.
Μπορεί να ακούγεται περίεργο, αλλά η λέξη σάντουιτς έχει μια υπέροχη ελληνική απόδοση: το αμφίψωμο. Η λέξη περιγράφει ακριβώς αυτό που είναι: δύο κομμάτια ψωμί που περιβάλλουν τη γέμιση. Αν και δεν το ζητάμε έτσι στον φούρνο, είναι μια από τις πιο ευρηματικές ελληνικές αποδόσεις ξένων λέξεων.
Το πιστολάκι για τα μαλλιά ονομάζεται στην επίσημη ορολογία χειροκίνητος θερμοανεμιστήρας. Αν και ο όρος είναι τεχνικός, δείχνει πόσο περιγραφική μπορεί να γίνει η γλώσσα μας για να αποδώσει μια συσκευή.
Ενώ ο σταθερός υπολογιστής είναι ο ηλεκτρονικός υπολογιστής, το λάπτοπ (laptop) αποδίδεται στα ελληνικά ως φορητός υπολογιστής. Η λέξη laptop στα αγγλικά προκύπτει από το lap (γόνατα) και το top (πάνω), δηλαδή ο υπολογιστής που ακουμπάμε στα γόνατά μας.
Η χρήση αυτών των όρων δεν είναι μόνο θέμα «καθαρολογίας». Μας βοηθά να κατανοήσουμε τη λειτουργία των πραγμάτων γύρω μας μέσα από την ετυμολογία. Η ελληνική γλώσσα έχει την ικανότητα να πλάθει λέξεις για κάθε νέα τεχνολογία, διατηρώντας τη ζωντάνια και την ιστορικότητά της.
Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα τις δραματικές εξελίξεις, καθώς το χάος στο…
Μια ολόκληρη περιοχή έχει βυθιστεί στο πένθος, καθώς ο θρήνος στο Ηράκλειο για τον Στέλιο…
Οι επιβάτες που βρέθηκαν στις αποβάθρες του Μετρό του Λονδίνου ήρθαν αντιμέτωποι με ένα θέαμα…
Φτωχότερος είναι από σήμερα ο κόσμος των δημοκρατικών αγώνων, καθώς ο Θανάσης Γρέβιας αγωνιστής της…
Η εικόνα κάποιου που μουρμουρίζει μόνος του στο φανάρι ή στο γραφείο παύει πλέον να…
Στην καθημερινή μας επικοινωνία, η λέξη «βίντεο» αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι των συζητήσεών μας, ειδικά στην…