Κυριακή του Θωμά 2025: Η ιστορία, ο συμβολισμός και η ονομασία «Αντίπασχα»

Η Κυριακή που ακολουθεί αμέσως την Κυριακή του Πάσχα έχει καθιερωθεί ως «Κυριακή του Θωμά». Αυτή η ονομασία οφείλεται στην εμφάνιση του αναστημένου Ιησού Χριστού στον Απόστολο Θωμά. Ο οποίος αρχικά αμφέβαλλε για την πραγματικότητα της Ανάστασης. Σύμφωνα με το Ευαγγέλιο του Ιωάννη, ο Θωμάς πείστηκε όταν άγγιξε τις πληγές από τα καρφιά στα χέρια και την πλευρά του Χριστού. Αναφωνώντας τότε με πίστη: «Ο Κύριός μου και ο Θεός μου!». Ο Ιησούς του απάντησε: «Επειδή με είδες, πίστεψες· μακάριοι είναι εκείνοι που πιστεύουν χωρίς να με έχουν δει!».

Γιατί η Κυριακή του Θωμά ονομάζεται και Αντίπασχα

Εκτός από Κυριακή του Θωμά, η σημερινή ημέρα είναι γνωστή και ως Κυριακή του Αντίπασχα ή Pascha clausum. Αυτή η ονομασία δηλώνει την ολοκλήρωση της εορτής του Πάσχα. Η λέξη «απόδοσις» στην εκκλησιαστική γλώσσα σηματοδοτεί το τέλος μιας μεγάλης εορτής που ξεκίνησε οκτώ ημέρες νωρίτερα, μια παράδοση που οι Χριστιανοί υιοθέτησαν από τους Ιουδαίους. Στα παλαιότερα χρόνια, η Κυριακή αυτή ονομαζόταν «Κυριακή εν λευκοίς» (Dominica in albis), καθώς οι νεοφώτιστοι αφαιρούσαν τα λευκά ενδύματα που φορούσαν κατά το Μεγάλο Σάββατο και ενσωματώνονταν πλήρως στην εκκλησιαστική κοινότητα. Με τον εορτασμό της Κυριακής του Θωμά, ολοκληρώνεται η Διακαινήσιμος Εβδομάδα, κατά την οποία επιτρέπεται η κατανάλωση κάθε είδους τροφής.

Ο όρος «Διακαινήσιμος» προέρχεται από το ρήμα «καινίζω», που σημαίνει ανανεώνω. Και συμβολίζει τη νέα αρχή και τη νέα ζωή που προσφέρεται στον άνθρωπο μέσω της Ανάστασης του Χριστού, το «καινό Πάσχα». Η ονομασία αυτή πιθανώς συνδέεται με το γεγονός ότι κατά τη νύχτα του Μεγάλου Σαββάτου προς την Κυριακή του Πάσχα τελούνταν ομαδικές βαπτίσεις κατηχουμένων. Σηματοδοτώντας την έναρξη της πνευματικής τους αναγέννησης. Καθ’ όλη τη διάρκεια της Διακαινησίμου Εβδομάδας ψάλλονται καθημερινά ύμνοι της Ανάστασης, οι λειτουργίες έχουν πανηγυρικό χαρακτήρα. Και οι πιστοί καλούνται να συνεχίσουν τη χαρά του Πάσχα.

Επίσης η Κυριακή του Θωμά αποτελεί το αποκορύφωμα αυτής της χαρούμενης εβδομάδας. Και σηματοδοτεί τη μετάβαση στην επόμενη περίοδο του λειτουργικού έτους, η οποία κορυφώνεται με την Ανάληψη και την Πεντηκοστή.