Κάθε χρόνο στις 30 Ιανουαρίου, η Ορθοδοξία και ο ελληνισμός τιμούν από κοινού τους τρεις μεγίστους φωστήρες της Εκκλησίας: τον Βασίλειο τον Μέγα, τον Γρηγόριο τον Θεολόγο και τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο. Η ημέρα αυτή δεν αποτελεί απλώς μια θρησκευτική επέτειο, αλλά τη μεγαλύτερη γιορτή της Παιδείας και των Ελληνικών Γραμμάτων.
Παρόλο που ο κάθε Άγιος έχει τη δική του ξεχωριστή ημέρα μνήμης, η κοινή τους εορτή θεσπίστηκε τον 11ο αιώνα, επί βασιλείας του Αλεξίου Κομνηνού.
Αιτία στάθηκε μια έντονη διαμάχη (στάση) ανάμεσα στους λόγιους της Κωνσταντινούπολης. Οι πιστοί είχαν χωριστεί σε τρεις παρατάξεις:
Ιωαννίτες: Θαύμαζαν τον Χρυσόστομο για τη ρητορεία του.
Βασιλειίτες: Προέκριναν τον Μέγα Βασίλειο για το κοινωνικό του έργο και τη σοφία του.
Γρηγορίτες: Εξύμνησαν τον Γρηγόριο για το βάθος της θεολογικής του σκέψης.
Τη λύση έδωσε ο Μητροπολίτης Ευχαΐτων Ιωάννης ο Μαυρόπους, ο οποίος, έπειτα από οπτασία, πρότεινε την κοινή εορτή τους. Οι Τρεις Ιεράρχες εμφανίστηκαν και του δήλωσαν: “Είμαστε ένα μπροστά στον Θεό και δεν υπάρχει ανάμεσά μας ούτε αντιδικία, ούτε πρώτος και δεύτερος”.
Οι Τρεις Ιεράρχες υπήρξαν οι κορυφαίοι εκφραστές της σύζευξης της ελληνικής παιδείας με τη χριστιανική πίστη.
Ελληνική Μόρφωση: Σπούδασαν στις κορυφαίες σχολές της εποχής (όπως της Αθήνας), κατέχοντας άριστα την αρχαία ελληνική φιλοσοφία.
Χριστιανική Διδασκαλία: Χρησιμοποίησαν τα εργαλεία της λογικής και της ρητορικής για να διατυπώσουν τα δόγματα της Εκκλησίας.
Κοινωνικό Έργο: Έθεσαν τη γνώση στην υπηρεσία του ανθρώπου, με κορυφαίο παράδειγμα τη «Βασιλειάδα» του Μεγάλου Βασιλείου.
Η σύνδεση της γιορτής με τα γράμματα ξεκίνησε ανεπίσημα κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, ως ανάγκη διατήρησης της εθνικής ταυτότητας. Ωστόσο, η επίσημη καθιέρωση ήρθε το 1841.
Η Σύγκλητος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών αποφάσισε τότε να θεωρείται η 30ή Ιανουαρίου ως η επίσημη ημέρα των Ελληνικών Γραμμάτων. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο ιστορικός Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος το 1881:
“Παιδεία και πίστις υπήρξαν οι δύο πόλοι περί ους έδει να στρέφεται η πνευματική και εθνική ημών διάπλασις.”
Απολυτίκιον (Ήχος α’) «Τούς τρεῖς μεγίστους φωστῆρας τῆς Τρισηλίου θεότητος… Βασίλειον τόν μέγαν, καί τόν Θεολόγον Γρηγόριον, σύν τῷ κλεινῷ Ἰωάννη…»
Κοντάκιον (Ήχος β’) «Τούς Ἱερούς καί θεοφθόγγους Κήρυκας, τήν κορυφήν τῶν Διδασκάλων Κύριε…»
Οι Τρεις Ιεράρχες παραμένουν διαχρονικά πρότυπα για μαθητές και δασκάλους, υπενθυμίζοντας ότι η αληθινή μόρφωση δεν είναι μόνο συσσώρευση γνώσεων, αλλά καλλιέργεια ήθους και προσφοράς προς τον συνάνθρωπο.
Μια αποτρόπαια εγκληματική ενέργεια που συγκλονίζει την κοινή γνώμη σημειώθηκε το βράδυ της Τετάρτης, 22…
Σοκ και αποτροπιασμό έχει προκαλέσει στην τοπική κοινωνία η είδηση για το άγριο έγκλημα που…
Ο Παναθηναϊκός βρίσκεται σε μια εξαιρετικά κρίσιμη καμπή της φετινής σεζόν. Η πρόσφατη ήττα στο…
Σε μια σημαντική τονωτική ένεση για τα νοικοκυριά προχωρά η κυβέρνηση, καθώς το έκτακτο επίδομα…
Τραγικός επίλογος γράφτηκε στην υπόθεση που συγκλόνισε την Κρήτη τις τελευταίες ημέρες. Η 43χρονη μητέρα…
Σε πλήρη αγωνιστική ετοιμότητα τίθεται η Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, καθώς η Διδασκαλική Ομοσπονδία Ελλάδας (ΔΟΕ) αποφάσισε…