Κάθε χρόνο στις 30 Ιανουαρίου, η Ορθόδοξη Εκκλησία και ο ελληνισμός τιμούν τη μνήμη των Τριών Ιεραρχών: του Βασιλείου του Μεγάλου, του Γρηγορίου του Θεολόγου και του Ιωάννου του Χρυσοστόμου. Σε αντίθεση με τις περισσότερες γιορτές αγίων που τελούνται την ημέρα της κοίμησής τους, η συγκεκριμένη ημερομηνία αποτελεί μια κοινή σύναξη με βαθύ ιστορικό και συμβολικό νόημα.
Η καθιέρωση της κοινής γιορτής δεν ήταν τυχαία, αλλά αποτέλεσμα μιας έντονης διαμάχης που ξέσπασε στην Κωνσταντινούπολη κατά τη βασιλεία του Αλεξίου Κομνηνού (1081-1118). Οι λόγιοι και οι πιστοί της εποχής είχαν χωριστεί σε τρεις παρατάξεις, υποστηρίζοντας ο καθένας την υπεροχή ενός εκ των τριών αγίων:
Ιωαννίτες: Θεωρούσαν τον Χρυσόστομο ως τον πιο σπουδαίο λόγω της ρητορικής του δεινότητας.
Βασιλείτες: Έδιναν τα πρωτεία στον Μέγα Βασίλειο για τη σοφία και τη διοικητική του ικανότητα.
Γρηγορίτες: Υποστήριζαν τον Γρηγόριο τον Θεολόγο για το βάθος της θεολογικής του σκέψης.
Η «Στάση» αυτή έλαβε τέλος χάρη στον Μητροπολίτη Ευχαΐτων, Ιωάννη τον Μαυρόποδα. Σύμφωνα με την παράδοση, οι τρεις Άγιοι εμφανίστηκαν σε οπτασία στον Μητροπολίτη, ζητώντας του να θεσπίσει μια κοινή ημέρα εορτασμού, καθώς ενώπιον του Θεού είναι ισότιμοι.
Η σύνδεση των Τριών Ιεραρχών με την Παιδεία ξεκινά από τα χρόνια της Τουρκοκρατίας, όμως επισημοποιήθηκε τον 19ο αιώνα. Το 1841, η Σύγκλητος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών αποφάσισε να θεωρείται η ημέρα αυτή ως η επίσημη Γιορτή των Ελληνικών Γραμμάτων.
Η επιλογή αυτή βασίστηκε στο γεγονός ότι οι τρεις αυτοί οικουμενικοί δάσκαλοι κατάφεραν να συνδυάσουν με απαράμιλλο τρόπο την ελληνική κλασική μόρφωση με τη χριστιανική διδασκαλία. Όπως ανέφερε ο εθνικός μας ιστορικός Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος το 1881, η παιδεία και η πίστη αποτέλεσαν τους δύο πόλους γύρω από τους οποίους σφυρηλατήθηκε η πνευματική ταυτότητα του νεότερου ελληνισμού.
Τα προσωνύμια που συνοδεύουν τους Αγίους –Μέγας, Θεολόγος και Χρυσόστομος– παραμένουν μοναδικά στην εκκλησιαστική ιστορία. Η διδασκαλία τους δεν περιορίστηκε στους τοίχους των ναών, αλλά επεκτάθηκε στην κοινωνική πρόνοια, τη φιλοσοφία και την παιδαγωγική.
Μέσα από το Απολυτίκιο της εορτής, η Εκκλησία τους υμνεί ως τους «μελιρρύτους ποταμούς της σοφίας» που ποτίζουν την κτίση με τη γνώση του Θεού. Για τη μαθητιώσα νεολαία και τους εκπαιδευτικούς, η 30ή Ιανουαρίου παραμένει μια ημέρα περισυλλογής για την αξία της γνώσης και του ήθους.
Ἀπολυτίκιον (Ἦχος α’): «Τούς τρεῖς μεγίστους φωστῆρας τῆς Τρισηλίου θεότητος… Βασίλειον τόν μέγαν, καί τόν Θεολόγον Γρηγόριον, σύν τῷ κλεινῷ Ἰωάννη…»
Κοντάκιον (Ἦχος β’): «Τούς Ἱερούς καί θεοφθόγγους Κήρυκας, τήν κορυφήν τῶν Διδασκάλων Κύριε…»
Σοκ επικρατεί στον πολιτικό και κοινωνικό κόσμο μετά την είδηση για τη σύλληψη εγγονής πολιτικού…
Με τις προετοιμασίες για το πασχαλινό τραπέζι να κορυφώνονται, ο έμπειρος μετεωρολόγος Σάκης Αρναούτογλου δίνει…
Μετά από ώρες αβεβαιότητας, το τοπίο γύρω από την Τελετή του Αγίου Φωτός ξεκαθάρισε οριστικά.…
Μια εξαιρετικά δύσκολη στιγμή βίωσαν οι πιστοί στην Ερέτρια, καθώς ένα σοκ στην Εύβοια προκλήθηκε…
Μια υπόθεση που έχει προκαλέσει σάλο στη διεθνή κοινή γνώμη έλαβε τέλος στην Τσεχία, όπου…
Η Σταύρωση του Θεανθρώπου αποτελεί το πιο συγκλονιστικό γεγονός στην ανθρώπινη ιστορία, όμως πέρα από…